Vermoeidheid

Het centrale thema van deze website is vermoeidheid, maar wat is vermoeidheid nu eigenlijk, waardoor wordt het veroorzaakt en welke interventies kunnen helpen om iemand minder moe te maken. Er bestaan allerlei vrij algemene verklaringen en adviezen rondom vermoeidheid en dat is waar ik hier wat verder op in zal gaan. Over specifieke vermoeidheid bij bepaalde aandoeningen waar ik mee te maken heb en het leven met die aandoeningen, verwijs ik jullie graag naar het menu “mijn weg” en de bijbehorende submenu’s.


Wat is vermoeidheid?

Bij vermoeidheid is er sprake van een aanhoudend gevoel van zwakte, uitputting of een gebrek aan energie. Door vermoeidheid lukt het niet meer goed om de vanzelfsprekende dingen zoals bewegen, praten en denken uit te voeren. Vaak is er een gevoel van slaperigheid en wil je meer slapen dan normaal. Vermoeidheid kan kortdurend bestaan, bijvoorbeeld na een paar nachten doorhalen voor een deadline en is dan vrij simpel op te lossen met een aantal rustdagen en extra zelfzorg. Maar het kan ook langdurig zoals gezien wordt bij verschillende lichamelijke en psychische aandoeningen of als gevolg van slechte leefgewoonten. Wanneer je langdurig vermoeid bent en het je dagelijks leven beïnvloed, is het echt een probleem.

Waaraan herken je vermoeidheid?

  • Vermoeide mensen zien vaak wat bleek en/of hebben donkere kringen onder de ogen;
  • Het kan zijn dat iemand die vermoeid is wat sloom of hangerig is;
  • Vermoeide mensen kunnen soms zomaar in slaap vallen, maar ook moeite doen om wakker te blijven wat te zien is aan gapen en in de ogen wrijven is een teken van vermoeidheid;
  • Er is vaak sprake van een slechtere concentratie en lagere frustratietolerantie;
  • Bij vermoeidheid kan ook (hoofd)pijn voorkomen en deze pijn kan op zijn beurt weer voor meer vermoeidheid zorgen;
  • Het kan zijn dat je wat licht in je hoofd wordt of last krijgt van duizeligheid als je heel moe bent;
  • Mensen die vermoeid zijn zullen vaker iets laten vallen of struikelen zelf ergens over;
  • Als laatste teken kan het zijn dat iemand die vermoeid is geen zin heeft om dingen te doen.

Oorzaken van vermoeidheid

  • Slaapproblemen zijn de grootste veroorzakers van vermoeidheid. Te weinig slapen, niet diep genoeg slapen, veel wakker worden, slaapapneu zijn voorbeelden van slaapproblemen die kunnen optreden waardoor je vermoeid kunt raken. Deze slaapproblemen hebben vaak ook een oorzaak en die kan dan aangepakt worden, waardoor waarschijnlijk de slaap ook verbetert.

De oorzaken die ik nu ga beschrijven kunnen zorgen voor vermoeidheid, maar óók voor slaapproblemen.

  • Ongezonde gewoonten: gebrek aan lichaamsbeweging, een slechte conditie, ongezond eten en drinken, het hebben van een te laag of te hoog gewicht, roken en het gebruiken van drugs of alcohol kan zorgen voor vermoeidheid doordat het lichaam niet in een optimale balans is.
  • Spanning, stress en angst: Deze gevoelens zorgen ervoor dat het lichaam een verhoogde staat van paraatheid aanneemt en ontspannen moeilijker gaat. Hierdoor verbruikt het lichaam veel meer energie dan normaal het geval zou zijn en er dus op den duur vermoeidheid zal ontstaan;
  • Depressie: Depressie kan zorgen voor een gevoel van vermoeidheid en lusteloosheid, zonder dat diegene daadwerkelijk vermoeid is;
  • Medicijnen: Een hoop medicijnen die men gebruikt kunnen vermoeidheid als bijwerking hebben. Soms is dit alleen in het begin van het gebruik, maar het kan ook optreden tijdens langduriger gebruik en dan aanhouden;
  • Bloedarmoede: Wanneer er te weinig ijzer in de rode bloedcellen zit, kan het lichaam het zuurstof niet optimaal vervoeren waardoor je erg moe kunt worden;
  • Pijn: zoals eerder gezegd kan bij voor vermoeidheid zorgen;
  • Chronische ziekten: bijna altijd treedt er bij een chronische ziekte ook vermoeidheid op;
  • Kanker: Vermoeidheid is bij kanker één van de belangrijkste kenmerken en ook de behandeling van kanker geeft extra vermoeidheid;

Vervolgens is er één slaapprobleem die op zichzelf zorgt voor vermoeidheid, namelijk slaapapneu. Dit betekent dat er tijdens de slaap niet goed geademd wordt en per uur stopt de ademhaling een aantal keer voor minstens 10 seconden

Goede slaaphygiëne

Om een betere slaap te hebben, gelden er wat algemene adviezen die iedereen zelf zou kunnen uitvoeren zonder daarvoor  een arts te bezoeken. Deze adviezen zijn:

  • Zorgen voor voldoende lichaamsbeweging overdag en de paar uur voor het slapengaan geen intensieve workout meer doen;
  • In de avond het gebruik van stimulerende middelen, zoals cafeïne, nicotine, drugs en alcohol beperken of helemaal vermijden;
  • Een uur voor het slapen gaan geen schermen meer;
  • Zorg voor ontspanning voor het slapen gaan;
  • Een vaste routine met steeds rond dezelfde tijd naar bed gaan en opstaan kan ook helpen;
  • Zorg ervoor dat de slaapkamer rustig en op goede temperatuur is en gebruik de slaapkamer ook alleen om te slapen.

Algemene adviezen bij vermoeidheid

  • Zorg voor een goede leefstijl met voldoende beweging, goede voeding, een goed gewicht en zonder stimulerende middelen zoals nicotine, drugs en alcohol, beperk het gebruik van cafeïne;
  • Wanneer er sprake is van angst, stress of spanning probeer dan de oorzaak hiervan op te lossen. Het kan helpen hier met iemand over te praten. Dit kan iemand uit de sociale kring zijn, maar ook de huisarts, POH-GGZ of een psycholoog kunnen helpen. Daarbij helpt het ook om actief te gaan ontspannen door middel van yoga of mindfulness;
  • Maak minder gebruik van schermen op een dag, dus minder tv, computer en telefoon;
  • Pas je planning aan op de hoeveelheid energie die je hebt en neem regelmatig even een pauze. Tijdens de pauze kan een blokje om wandelen helpend zijn;
  • Ga naar de huisarts als er sprake is van meer dan alleen vermoeidheid, zoals gevoel van ziek zijn, gebrek aan eetlust en vermagering, pijn, depressieve klachten, sufheid of verwardheid. Vermoeidheid die langer dan 3 maanden aanhoudt zonder logische oorzaak moet ook nader onderzocht worden.

Bron: Thuisarts