Dysautonomie – POTS

Dysautonomie is een aandoening van het autonome zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat eigenlijk uit twee delen, het centrale zenuwstelsel (de grote hersenen, de kleine hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel (deze stuurt informatie naar het centraal zenuwstelsel vanuit alle plekken in het lichaam). Dat laatste, het perifere zenuwstelsel, is ook weer onder te verdelen in twee stelsels, namelijk het autonome zenuwstelsel (stuurt functies aan die niet beïnvloedbaar zijn met de wil) en het somatische zenuwstelsel (is te beïnvloeden door de wil). Wanneer er sprake is van actie doet het autonome zenuwstelsel net andere dingen dan in rust. Hiermee wordt het onderscheid gemaakt tussen sympatisch en parasympatisch, maar dit wordt door dezelfde zenuw aangestuurd.

Om duidelijk te maken wat het autonome zenuwstelsel onder andere doet, heb ik de onderstaande afbeelding om het te verduidelijken. Je ziet al snel dat het niet goed werken van dit zenuwstelsel kan zorgen voor een breed scala aan problemen die optreden in het gehele lichaam! 

Schematische weergave van het autonoom zenuwstelsel
http://www.org.uva.nl/e-klassenpreview/BIO-ZENUW/paraotho.jpg

Wat is dan POTS? 

POTS staat voor Posturaal Orthostatische Tachycardie Syndroom. Dit betekent eigenlijk dat wanneer een patiënt met POTS van een liggende naar een staande houding gaat er een abnormale verhoging van de hartslag optreedt. Volgens de huidige diagnostische criteria is dit minstens 30 slagen binnen 10 minuten bij volwassenen (kinderen 40 slagen), zonder dat er een significante daling van de bloeddruk optreedt. Dit kan het beste getest worden door middel van een kanteltafeltest, omdat hierbij de compenserende werking van de beenspieren uitgeschakeld wordt en het een objectiever beeld geeft. 

Het is normaal dat in staande houding het bloed in je lichaam de neiging heeft om wat naar beneden te zakken onder invloed van de zwaartekracht. Wanneer er geen sprake is van POTS kan het lichaam er toch voor zorgen dat er genoeg bloed naar de hersenen blijft stromen, maar in het geval van POTS lukt dit niet. De hersenen gaan aangeven dat er te weinig zuurstof is en als gevolg daarvan gaat het hart sneller kloppen in de hoop voldoende bloed naar de hersenen te kunnen sturen. Dit is alleen niet succesvol en door alles bij elkaar treden er klachten op. 


Symptomen

Klachten die kunnen optreden bij het staan zijn bijvoorbeeld: 

  • Duizeligheid, neiging tot flauwvallen;
  • Flauwvallen of black-out (flauwvallen zonder vallen min of meer);
  • Brain-fog, ofwel niet goed kunnen nadenken;
  • Hartkloppingen en/of druk op de borst;
  • Hoofdpijn;
  • Benauwdheid en/of kortdademig zijn;
  • (Spier)zwakte;
  • Wazig zicht;
  • Misselijkheid;
  • Trillen;
  • Blood-pooling in de benen (rood-paarse verkleuring van de benen door ophoping van bloed).

Symptomen die optreden als gevolg van het niet goed werkende zenuwstelsel die onafhankelijk zijn van de staande houding. Per patiënt is het heel wisselend welke klachten er gezien worden en in welke mate of ernst. Wat vaak voorkomt is:

  • Vermoeidheid;
  • Verergering van klachten tijdens of na inspanning;
  • Migraine of andere hoofdpijnen;
  • Maag- en darmproblemen (misselijkheid, overgeven, buikpijn, opgeblazen buik, obstipatie, diarree, vertraagde of versnelde vertering/motiliteit);
  • Kou en/of pijn in handen en voeten;
  • Problemen met plassen;
  • Veel of juist weinig transpireren;
  • Slaapproblemen.

Ontstaan en prevalentie

Over het ontstaan en hoeveel mensen er precies POTS hebben is geen eenduidig antwoord te zeggen. Er lijkt een auto-immuunreactie bij te komen kijken. POTS kan primair zijn als gevolg van ongeval, bevalling, een infectie en kan bij pubers spontaan voorkomen. Secundair kan het voorkomen bij andere chronische aandoeningen. Wanneer het tijdens de puberteit optreedt, kan iemand er overheen groeien. Bij primaire POTS zouden er successen zijn met training. Secundair hangt het heel erg af van de aandoening die eronder ligt en hoe succesvol die eventueel behandelt kan worden. Voor POTS zelf bestaat geen behandeling die genezing geeft. Behandeling is gebaseerd op het verminderen van klachten en bestaat uit hulpmiddelen, leefstijlaanpassingen en medicatie.
POTS treft voornamelijk meisjes en vrouwen, maar hoeveel mensen wereldwijd aan POTS lijden is niet te zeggen.